Category Archives: Физик

Цагийн синхрончлол ба инерциал тооллын систем

Өмнөх постоор бид огторгуйд аливаа биетийн байрлалыг тодорхойлох аргуудын талаар, өөрөөр хэлбэл координатын системүүдийн талаар авч үзсэн. Үүний үргэлжлэл болгоод, одоо энэ постоороо бид аливаа үзэгдэлд харгалзах хугацааны агшныг тодорхойлох аргуудын талаар ярилцах гэж байна. Гэхдээ эхлээд өмнөх постныхоо сэдвийг товч … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Физик, Харьцангуйн онол | Tagged , , , , , | Сэтгэгдэл бичих

3 хэмжээст огторгуй дахь эргүүлэлт

Өмнөх постныхоо үргэлжлэл болгоод, 3 хэмжээст ортогональ хувиргалтуудын талаар нарийвчлан авч үзье. Ортогональ хувиргалт гэдэг нь нөхцлийг хангах матриц бүхий хэлбэрийн хувиргалт гэдгийг санаарай. Тэгэхээр ортогональ хувиргалтуудын олонлогийг гэсэн (ортогональ матрицуудын) олонлогтой адилтгаж болно. Бидний хувьд ортогональ хувиргалтуудыг судлах болсон шалтгаан … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Геометр, Ли бүлэг, Топологи, Физик | Tagged , , , , , , , , , , | Сэтгэгдэл бичих

Евклидийн хувиргалтууд

Топологийн хувьд «зөв» бөгөөд «хэмнэлттэй» координатын системүүдийн хувьд огторгуйд орших цэгэн биетийн координатууд (x1, x2, x3) гэсэн 3 бодит тоогоор илэрхийлэгддэг талаар бид өмнө ярилцсан. Эдгээр гурван тоог нийлүүлээд x = (x1, x2, x3) гэсэн ганц үсгээр тэмдэглэвэл бичилтийг ихэд хялбарчилдаг. Өөрөөр хэлбэл … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Геометр, Классик онол, Ли бүлэг, Физик, Харьцангуйн онол | Tagged , , , , , , , | 2 Сэтгэгдлүүд

Бодит огторгуйн геометр бүтэц

Сонгодог физикийн тулгуур хуулиудын нэг болох Ньютоны 1-р хуулийг томъёолбол Бусад биеттэй харилцан үйлчлэлцэхгүй байгаа биет тайван байдал эсвэл шулуун замын жигд хөдөлгөөнөө хадгална. Өөрөөр хэлбэл чөлөөтэй тусгаар орших биетийн хурдны хэмжээ болон чиглэл өөрчлөгдөхгүй. Хурдны хэмжээг тодорхойлохын тулд бидэнд хугацаа … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Геометр, Классик онол, Физик, Харьцангуйн онол | Tagged , , , , , , , , , , , , , | Сэтгэгдэл бичих

Нар төвт систем ба оддын параллакс

Дэлхий нарыг тойрдог гэдгийг хэдэн онд хэн яаж баталсан юм бол? Товч хариулт: Яг тэдэн онд баталсан гэхэд хэцүү. Аажим аажмаар их удаан хугацаанд бүрэлдэж бий болсон мэдлэг. Бүр МЭӨ 3-р зуунд эртний Грекийн философич Аристарх нар төвт системийн санааг … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Одон орон, Физик, түүх | Tagged , , , , , , , , | Сэтгэгдэл бичих

Ньютоны болон Кулоны хуулиуд

Байгалийн философийн математик эхлэл (1687) номондоо Исаак Ньютон ертөнц дахины таталцлын (буюу гравитацын) хуулийг дараах байдлаар томъёолсон. Ямар ч хоёр цэгэн масс бие биенийгээ татах бөгөөд энэ таталцлын хүчний хэмжээ нь уг хоёр массын үржвэрт шууд, хоорондох зайн квадратад нь урвуу … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Таталцал, Физик, Цахилгаан соронзон | Tagged , , , , | Сэтгэгдэл бичих

Дэлхий анх хэр халуун байсан бэ?

Нарыг «нялх» үед түүнийг тойроод эргэж байсан солир, астероидууд хоорондоо мөргөлдөж, бөөгнөрөн хуралдсаар дэлхий болон бусад чулуулаг гаригууд үүссэн гэж үздэг. Солир, астероидуудын дундаж нягт 3.5г/см³ байдаг бол дэлхийн дундаж нягт 5.6г/см³ орчим байгаа. Тэгэхээр дэлхийг анх үүсгэсэн материал таталцлын … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Одон орон, Физик | Tagged , , | Сэтгэгдэл бичих