Author Archives: temur

Муаврын томъёо

Куб тэгшитгэлийг бодох дель Ферро, Тарталья, Кардано нарын томъёо, 4 зэрэгт тэгшитгэлийг бодох Феррарийн томъёотой хамт 1545 онд анх хэвлэгдсэн бол, куб тэгшитгэлийн шийдэгдээгүй үлдсэн «үл задрах» тохиолдлыг нь 1592 онд Виет тригонометрийн аргаар шийдсэн билээ. Цаашилбал, 4 зэргийн тэгшитгэлийг … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Алгебр, түүх | Tagged , , | Сэтгэгдэл бичих

Чирнхаусын хувиргалт

Анх 1545 онд Жероламо Кардано «Агуу урлаг» бүтээлдээ 3 ба 4 зэргийн тэгшитгэлийг бодох ерөнхий аргыг нийтэлснээс хойш дэлхийн математикчид 5 зэргийн тэгшитгэлийг бодох гэж бараг 300 жил оролдсоны эцэст ийм оролдлогуудын хэзээ ч бүтэхгүй болохыг Норвегийн суут математикч Нильс … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Алгебр, түүх | Tagged , , , | Сэтгэгдэл бичих

Жирар-Ньютоны адилтгалууд

Виетийн теорем ёсоор, тэгшитгэлийн шийдүүд харьцааг хангана. Эндээс шийдүүдийн квадратуудын нийлбэр кубүүдийн нийлбэр гэх мэтчилэн цааш нь үргэлжлүүлж болно. Түүнчлэн, гэсэн куб тэгшитгэлийн шийдүүд харьцааг хангах тул дээрхтэй төстэйгөөр гээд явж болно. Тухайлбал, куб тэгшитгэлийн хувьд байх зайлшгүй бөгөөд хүрэлцээтэй … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Алгебр, түүх | Tagged , , , , | Сэтгэгдэл бичих

Виетийн теорем

Дунд сургуулийн хичээлээс бид тэгшитгэлийн шийдүүд, Виетийн теорем гэж нэрлэгдсэн харьцааг хангадгийг мэднэ. Тухайлбал, бүтэн квадрат ялгана гэдэг нь хоёр шийдийн нийлбэрийг 0 байлгахаар (координатын эхийг зөөх) хувиргалт хийж байна гэсэн үг. Түүнчлэн, бүхэл, бүхэл бол нь -ийн хуваагч байх … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Алгебр, түүх | Tagged , , , , , | Сэтгэгдэл бичих

Дөрвөн зэргийн тэгшитгэл

Дөрвөн зэргийн тэгшитгэлийг бодох ерөнхий аргыг анх олсон хүн бол Жероламо Карданы авъяаслаг шавь Лодовико Феррари (1522–1565) юм. Тэрбээр 14 настайдаа Карданы шавь болсон ба авъяас билэг нь тэр дороо цэцэглэж, Кардантай мөр зэрэгцэн судалгаа хийж эхэлсэн. Ингээд 20 хүрээгүй … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Алгебр, түүх | Tagged , , , , , | 1 Сэтгэгдэл

Куб тэгшитгэл

Куб тэгшитгэлийн (эерэг) шийдүүдийг олох ерөнхий геометр аргыг анх томъёолсон хүн бол Персийн алдарт яруу найрагч, математикч Омар Хайям (1048–1131) билээ. Омар Хайямын бүтээлийг исламын алтан үеийн математикийн оргил цэг гэж үзэж болно. Түүнээс өмнө куб тэгшитгэлийн судлал яаж хөгжиж … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Алгебр | Tagged , , , , , , , , | Сэтгэгдэл бичих

Квадрат тэгшитгэл

Одоогоос дөрвөн мянгаад жилийн өмнө эртний Египтчүүд маягийн тэгшитгэлийг, тэдэнтэй нэг цаг үеийн Вавилончууд маягийн квадрат тэгшитгэлүүдийг бодож чаддаг байсан ул мөр бий. Үүнээс хойш квадрат тэгшитгэлийн талаарх ойлголт яаж хөгжсөн, энэ нь алгебр гэсэн шинэ салбарыг төрүүлээд зогсохгүй орчин … Үргэлжлүүлэн унших

Posted in Алгебр | Tagged , , , , , , , , | Сэтгэгдэл бичих